Το μικρό θέατρο της Αμβρακίας βρίσκεται στο κέντρο της σημερινής πόλης της Άρτας, θέση που συμπίπτει με το ΒΔ τμήμα της αρχαίας πόλης.

Κατασκευάστηκε στα τέλη του 4ου με αρχές του 3ου αι. π.Χ., ενώ παρέμεινε σε χρήση μέχρι και τα μέσα του 2ου αι. π.Χ.
 

Γενική άποψη του θεάτρου

Το Μικρό Θέατρο από ΝΔ.

Γενική άποψη του αρχαιολογικού χώρου του Μικρού Θεάτρου από ΒΑ.

Το Μικρό Θέατρο από Ν.

Το Μικρό Θέατρο από ΝΔ.

Το κοίλον και η ορχήστρα του Μικρού Θεάτρου, από ΒΔ.

Το κοίλον και η ορχήστρα του Μικρού Θεάτρου, από Α.

Σχεδιαστική αποτύπωση του Μικρού Θεάτρου.

Το Μεγάλο Θέατρο από Β.

Το Μεγάλο Θέατρο από ΒΑ.

Το Μεγάλο Θέατρο από Ν.

Σχεδιαστική και φωτογραφική τεκμηρίωση (αρχείο ΛΓ΄ ΕΠΚΑ).
 

Το μικρό θέατρο της Αμβρακίας ήρθε στο φως το 1976, στο πλαίσιο των σωστικών ανασκαφικών ερευνών, που πραγματοποιούνται στην Άρτα. Η ταύτισή του στηρίζεται στην μαρτυρία του Διονύσιου Αλικαρνασσέως, σύμφωνα με τον οποίο κοντά στο μικρό θέατρο της Αμβρακίας βρισκόταν και το ιερό της Αφροδίτης και του Αινεία (Διονυσίου Αλικαρνασσέως, Ρωμαϊκή Aρχαιολογία: 1.50.4).

Πρόκειται για το μικρότερο από τα αρχαία ελληνικά θέατρα, που έχουν αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο κέντρο της σημερινής πόλης της Άρτας, κοντά στο ναό του Αγ. Κων/νου, θέση που συμπίπτει με το ΒΔ τμήμα της αρχαίας πόλης, όπου και το θρησκευτικό και πολιτικό της κέντρο, σε μικρή απόσταση από τον υστεροαρχαϊκό ναό του Απόλλωνα. Κατασκευάστηκε στα τέλη του 4^ου με αρχές του 3^ου αι. π.Χ. (ομοίως με το μεγάλο θέατρο της αρχαίας Αμβρακίας) και παρέμεινε σε χρήση μέχρι και τα μέσα του 2^ου αι. π.Χ.

Το θέατρο δεν κατασκευάστηκε σε φυσικό ύψωμα, αλλά επάνω σε επιχωματωμένο πρανές, που κάλυψε τα θεμέλια και τα ψηφιδωτά δάπεδα λουτρού των μέσων του 4^ου αι. π.Χ., καθώς και τα θεμέλια οικιών της κλασικής και αρχαϊκής πόλης.

Από το θέατρο έχουν αποκαλυφθεί η ορχήστρα, το κοίλο, μέρος των παρόδων, καθώς και το δυτικό τμήμα του στυλοβάτη του προσκηνίου.

Η ορχήστρα έχει σχήμα τέλειου κύκλου με διάμετρο 6,70μ. και κέντρο κοινό με τα εδώλια του κοίλου. Η περιφέρειά της απέχει δύο μέτρα από την εξωτερική πλευρά του στυλοβάτη του προσκηνίου. Το δάπεδό της δεν σώζεται, πιθανότατα όμως ήταν κατασκευασμένο από ασβεστολιθικές πλάκες. Οι πάροδοι, πλάτους 5 μ. αποκαλύφθηκαν σε μήκος 5 μ. η ανατολική και 3,50 μ. η δυτική.

Ο στυλοβάτης του προσκηνίου αποκαλύφθηκε σε μήκος 7,50μ., υπολογίζεται όμως ότι συνολικά είχε μήκος 10 μ. και ύψος 2,40 μ. Την πρόσοψή του κοσμούσαν –έξι πιθανότατα- ιωνικοί ημικίονες. Μπροστά και κατά μήκος του προσκηνίου αποκαλύφθηκε αποχετευτικός αγωγός σε μήκος 11 μ., πλάτους 1  μ. και βάθους 0,60 μ. Έφερε καλυπτήριες πλάκες, η επάνω επιφάνεια των οποίων βρίσκεται στο ίδιο ύψος με το στυλοβάτη του προσκηνίου.

Το κοίλο, όπως τα περισσότερα αρχαία θέατρα, έχει νότιο προσανατολισμό. Διαιρείται με δύο κλίμακες σε τρεις κερκίδες, από τις οποίες η κεντρική σώζει τέσσερις σειρές εδωλίων και υποδομή πέμπτης, ενώ οι πλάγιες τρεις σειρές. Τα εδώλια ήταν κατασκευασμένα από λαξευμένους ασβεστολιθικούς ογκόλιθους ενώ είναι αξιοσημείωτη η απουσία προεδρίας, δηλαδή επισήμων θέσεων στην πρώτη σειρά. Κατά μήκος των παρόδων το κοίλο συγκρατείται από αναλημματικούς τοίχους κτισμένους με ασβεστολιθικούς αλλά και αμμολιθικούς ογκόλιθους κατά το ισόδομο τραπεζιόσχημο σύστημα.

Στο ανατολικό άκρο και σε επαφή με το ανατολικό ανάλημμα του κοίλου αποκαλύφθηκε το στόμιο λιθόκτιστου πηγαδιού κλασικών χρόνων, με χρήση έως και τους νεώτερους χρόνους. Τεμάχια λίθων από τα καθίσματα του κοίλου χρησιμοποιήθηκαν για να ανυψωθεί το στόμιο του πηγαδιού.

Το σημαντικότερο από τα κινητά ευρήματα που βρέθηκαν κατά την ανασκαφική έρευνα του χώρου είναι ένας χρυσός στατήρας του Φιλίππου Β΄, το πρώτο χρυσό νόμισμα που βρέθηκε σε ανασκαφές στην Ήπειρο.
 

Ιστορικό σύγχρονων χρήσεων

-